مسیر جاری : صفحه اصلی/مقالات/سبک زندگی با رویکرد خانواده/زندگی نوزاد و نوپا/هفته سوم زندگی نوزاد
هفته سوم زندگی نوزاد
هفته سوم زندگی نوزاد
توصیه‌ها و مراقبت‌های دوران نوزادی
تنظیم و ویرایش : سایت راه برتر
تعداد بازدید کننده : 284

اشاره:

در سلسله مقالاتی سال اول زندگی نوزاد را هفته به هفته بررسی می‌کنیم. در این مقاله به اطلاعات و توصیه‌های هفته سوم نوزادی (ماه 1 ، هفته 3) می‌پردازیم.

 

رشد و تکامل

کودک شما چگونه رشد می‌کند؟

نوزادان دوست دارند و البته نیاز هم دارند كه عمل مكیدن را انجام دهند، پس از این كار آن‌ها جلوگیری نكنید. ممكن است فهمیده باشید كه پستانک، به كودک شما كمک می‌كند تا آرام شود.
برخی از كارشناسان توصیه می‌كنند كه در هنگام خواب یا چرت زدن كودک، از پستانک استفاده كنید، زیرا شواهدی وجود دارد كه نشان می‌دهد این كار احتمال "مرگ ناگهانی كودک" را كاهش می‌دهد. هنگامی كه كودک شیر نمی خورد یا انگشت شما نیز در دسترس او نیست، ممكن است انگشت شست خود یا دیگر انگشت‌هایش را بمكد تا آرام شود؛ این الزاما به معنای گرسنه بودن نوزاد نیست، اگر چه علامت مهمی از گرسنگی می‌باشد.
 
زندگی شما : پيوند شما با كودک
برخی از مادرها می‌گویند كه در هنگام تولد كودک، ناگهان احساس كرده‌اند كه به نوزاد خود علاقه‌مند شده‌اند و بین آن‌ها پیوند ایجاد شده است. ظاهرا به نظر می‌رسد كه در اكثر موارد پیوند بین مادر و كودک به همین صورت رخ می‌دهد. اما در واقع، بروز این پیوند و علاقه همیشه به صورت یک اتفاق عجیب و غریب در اتاق زایمان نیست. در بیش از نیمی از مادران، مدتی طول می‌كشد تا این پیوند ایجاد شود و البته این اتفاق به هیچ وجه بد نیست.
زایمان و بهبود پس از زایمان، خصوصا در صورتی كه این دو مرحله با مشكلاتی مواجه شوند، می‌تواند موجب بروز فشارهای فیزیكی و بدنی نسبتا زیادی شود. اگر شما تاكنون با كودكان سر و كار نداشته‌اید، مسوولیت نگهداری از یك كودک نیز می‌تواند به تنهایی عامل تاخیر در ایجاد پیوند عاطفی باشد و نگرانی در مورد انجام صحیح همه كارها و وظایف نیز می‌تواند به این عامل اضافه شود. رابطه شما با كودكتان، چندان با رابطه شما با دیگر افراد تفاوت ندارد و ممكن است مدتی زمان و همچنین ارتباطات متقابل بین شما و نوزادتان لازم باشد تا احساس پیوند و دلبستگی بین شما ایجاد شده و رشد كند.
پس اگر در حالی به كودک خود (كه مدتی طولانی منتظر آمدنش بوده‌اید) نگاه می‌كنید كه گویا به یک غریبه نگاه می‌كنید، نگران نباشید. حتی می‌توان گفت كه او تا حدی غریبه هم هست! مدتی صبر كنید و آن گاه در خواهید یافت كه زندگی بدون او برای شما ممكن نخواهد بود.
با این حال، اگر احساساتی از قبیل كناره گیری از كودک یا حتی تنفر از او تا چند هفته ادامه پیدا كرد، شما ممكن است دچار "افسردگی پس از زایمان" شده باشید. حدود 10% از مادران از این عارضه رنج می‌برند كه عمدتا در اثر تغییرات هورمونی پس از زایمان رخ می‌دهد. به‌علاوه، در صورتی كه حالت "دوسوگرایی" یا "دمدمی بودن" (توجه ناگهانی و دلسردی ناگهانی نسبت به كودک و وضعیت خود به عنوان مادر) برای مدتی طولانی ادامه پیدا كند، عوارض دیگری همچون بی‌خوابی، عصبانیت، تغییرات اشتها و تصمیم برای آسیب رساندن به خود یا نوزادتان، نیز ممكن است بروز نمایند.
عارضه افسردگی پس از زایمان به قابلیت مادر بودن شما ارتباطی ندارد، بلكه به تغییراتی بیوشیمیایی ربط دارد كه شما كنترل چندانی بر آن‌ها ندارید. بهتر است تا زمان معاینه بعدی صبر نكنید و این حالت را بدون درنگ به ماما یا پزشک متخصص زنان یا روانشناسی كه تحت نظر او هستید، اطلاع دهید. هرچه زودتر به دنبال راه حل و كمک بروید زودتر حالات ناخوشایند را پشت سر می‌گذارید و احساس بهتری خواهید كرد.
 
تغذیه

تغذیه نوزاد با شیر خشک

بدون شک شیر مادر بهترین و با ارزش ترین مواد غذایی را به بدن نوزاد می‌رساند. اما بعضی از مادران بنا به هر دلیلی یا بدون دلیل خاصی تغذیه نوزاد را با شیر خشک آغاز کرده یا از شیر خشک به عنوان شیر کمکی در کنار شیر خودشان استفاده می‌کنند. در اینجا راهنمایی در خصوص انتخاب نوع شیر خشک، میزان استفاده از شیر خشک و نکاتی که در هنگام استفاده از شیر خشک باید به آن‌ها توجه کرد را در اختیار شما قرار می‌دهیم.

 

انتخاب شیر خشک مناسب

شیر خشک گرفته شده از شیر گاو برای اكثر كودكان بهترین انتخاب است زیرا از نظر تركیبات، نزدیک‌ترین به شیر مادر است. تركیب اصلی در اكثر شیر خشک‌های امروزی شیر گاو است ولی شیر گاو قبل از استفاده در شیر خشک به میزان زیادی تغییر داده می‌شود. غلظت پروتئین‌ها در شیر معمولی گاو بالاست و هضم این پروتئین‌ها برای نوزاد بسیار سخت است. سازندگان شیر خشک برای حل این مشكل، كربوهیدرات (مواد قندی)، پروتئین و چربی شیر گاو را تغییر می‌دهند. همچنین انواع ویتامین و مواد معدنی از جمله اسید فولیک (ویتامین B12)، روی و آهن را كه در شیر معمولی گاو میزان آن‌ها كم است به آن می‌افزایند.

 

تمام شیرخوارانی كه كل تغذیه آن‌ها از شیر مادر تأمین نمی‌شود باید از شیر خشک دارای آهن اضافی تغذیه شوند

توصیه انجمن طب كودكان آمریكا این است كه تمام كودكان سالمی كه كل تغذیه آن‌ها از شیر مادر تأمین نمی‌شود باید تا یک سالگی شیر خشک دارای آهن اضافی مصرف كنند. بعضی از مادران به‌دلیل عوارضی نظیر یبوست و دیگر عوارض گوارشی تمایل چندانی به استفاده از شیر خشک‌های آهن‌دار ندارند ولی مطالعات نشان داده اند كه یبوست را نباید ناشی از آهن دانست.

خطر ابتلا به آنمی فقر آهن (كم خونی ناشی از كمبود آهن) در شیر خوارانی كه از شیر خشک‌های با آهن كم تغذیه می‌شوند بیشتر است. كم خونی سبب كمبود اكسیژن رسانی به بدن نوزاد می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند كه دریافت آهن كافی در سال اول زندگی تأثیر مهمی بر عملكرد آموزشی در سنین مدرسه دارد.

 

از شیر خشک‌های با پایه سویا استفاده نكنید مگر به تجویز پزشک

سویا یک پروتئین گیاهی است كه مانند شیر گاو برای هضم بهتر توسط شیر خواران تغییر داده شده و ویتامین‌ها و مواد معدنی به آن اضافه می‌شود. شیر خوارانی كه به لاكتوز (نوعی قند كه كربوهیدرات اصلی موجود در شیر مادر و شیر گاو است) حساسیت دارند ممكن است به شیر خشک‌های با پایه سویا بهتر جواب دهند ولی تنها در صورتی باید از این نوع شیر خشک‌ها استفاده كرد كه پزشک استفاده از آن‌ها را توصیه كند. تقریباً نیمی از كودكانی كه به شیر خشک گاو حساسیت دارند به شیر خشک سویا نیز حساسند. همچنین، جذب كلسیم و مواد غذایی دیگر از شیر خشک سویا كمتر است، از این رو باید از انواعی استفاده كرد كه مواد غذایی بیشتری به آن‌ها اضافه شده است. بهترین كسی كه می تواند شیر خشک مناسب را برای كودک تجویز كند، پزشک است.

 

چگونه می‌توان عدم تحمل لاكتوز را متوجه شد؟

عدم تحمل حقیقی لاكتوز در كودكان نادر است. علائم آن عبارتند از: درد و تورم شكم، دفع گاز و اسهال. در صورتی كه كودک چنین مشكلاتی داشته باشد باید به پزشک مراجعه كرد. بعضی علائم عدم تحمل لاكتوز و حساسیت به شیر گاو مشتركند و برای اطمینان باید به پزشک مراجعه كرد. پزشک برای تشخیص، احتمالاً از آزمایش مدفوع برای كنترل وجود بعضی اسیدها و مواد دیگر در موفوع استفاده می‌كند.

كودكانی كه مشكل دیگری ندارند معمولاً متعاقب یک اسهال به‌طور موقت تحت رژیم شیر سویا قرار می‌گیرند. اسهال سبب تغییر آنزیم‌ها در روده كودک شده و هضم لاكتوز را بسیار مشكل می‌كند. این شایع‌ترین نوع عدم تحمل لاكتوز در شیرخواران است. تغذیه شیرخوار با شیر خشک سویا برای یک مدت، این فرصت را به آنزیم‌های روده می‌دهد كه به حالت طبیعی برگردند.

هر چند ممكن است شنیده باشید كه شیر خشک‌های سویا در تسكین كودكان كولیكی مؤثرند ولی محققین شواهدی دال بر اثبات این ادعا پیدا نكرده‌اند.

در مورد شیر خشک‌های حاوی اسید های چرب نظیر DHA و ARA هنوز اتفاق نظر وجود ندارد.

در چند سال اخیر شیر خشک‌های حاوی دو اسید چرب به نام های DHA و ARA توجه زیادی را بخود جلب كرده‌اند. بعضی مطالعات چنین نتیجه‌گیری كرده‌اند كه این افزودنی‌ها (كه با غلظت بالایی در شیر مادر یافت می‌شوند) سبب تكامل بهتر مغز و سیستم بینایی می‌شوند ولی بعضی محققین معتبر معتقدند كه این مطالعات مطالعاتی كوچک بوده‌اند و نمی‌توان بر اساس آن‌ها چنین نتیجه‌گیری كلی كرد. هر چند شواهدی دال بر این كه این افزودنی‌های جدید برای كودكان مضر باشند وجود ندارد ولی مطالعات دراز مدتی نیز در تأیید بی‌خطر بودن آن‌ها انجام نشده است. به همین دلیل انجمن طب كودكان آمریكا هنوز موضعی در قبال این كه متخصصین كودكان باید شیر خشک‌های حاوی این مواد را برای شیرخواران سالم توصیه كنند یا نه، نگرفته است. شیر خشک‌های حاوی این مواد از شیر خشک‌های دیگر گران‌ترند و به نظر بیشتر محققین مفید بودن آن‌ها ثابت نشده است.

 

كودكانی كه حساسیت شدید دارند، باید از شیر خشک‌های مخصوص استفاده كنند

كودكانی كه در هضم شیر خشک گاو یا سویا مشكل جدی دارند گاهی به شیر خشک‌های دارای هیدرولاز بهتر جواب می‌دهند (این شیر خشک‌ها بعضی اوقات تحت عنوان شیر خشک‌های كاهنده حساسیت یا Hypoallergic خوانده می‌شوند هر چند ممكن است بعضی شیرخواران به این نوع شیر خشک‌ها نیز حساسیت داشته باشند). شیر خشک‌های دارای هیدرولاز حاوی پروتئین‌های هیدرولیزه هستند. به عبارت دیگر پروتئین‌های موجود در این شیر خشک‌ها برای هضم بهتر قبلاً شكسته شده‌اند. مشكلات گوارشی شدید به‌ویژه خون در مدفوع، استفراغ، یا اسهال و یا دانه‌های قرمز رنگ روی پوست نوزاد ممكن است نشانه‌هایی از حساسیت به شیر باشند. در این صورت در اسرع وقت به پزشک مراجعه كنید و به دستور پزشک عمل نمایید.

شیر خشكی كه در خانه تولید شود ممكن است برای شیرخوار خطر آفرین باشد. این شیر خشک حتی اگر از روی دستور خاصی هم درست شده باشد، تمامی مواد غذایی مورد نیاز كودک را به میزان كافی ندارد و ممكن است سبب وزن نگرفتن یا سوء تغذیه شود.

به همین ترتیب، هیچ گاه نباید ویتامین، غلات، اسیدهای چرب، روغن زیتون، شیر گاو، شیر مادر، یا هر گونه تركیبات دیگری به به شیر خشک اضافه كرد مگر این كه توسط پزشک تجویز شده باشد. مواد فراوان موجود در شیر خشک با دقت زیاد و میزان بسیار دقیقی با هم تركیب شده‌اند و اضافه كردن مواد دیگر به آن ممكن است سلامتی كودک را به خطر اندازد. به‌ویژه روغن زیتون كه ممكن است خیلی برای كودک خطرناک باشد زیرا زمانی كه شیر خوار برمی‌گرداند روغن ممكن است وارد ریه‌ها شده و سبب آسیب جدی و دائمی به ریه‌ها و حتی مرگ شود. از آنجا كه هضم شیر گاو برای شیرخواران مشكل است هیچ گاه تا قبل از یک سالگی شیر گاو را با شیر خشک مخلوط نكنید و یا آن را به تنهایی به شیر خوار ندهید. شیر مادر را نیز با شیر خشک نباید مخلوط كرد زیرا اگر شیرخوار تا آخر شیشه‌اش را نخورد مقداری از شیر با ارزش مادر به هدر می‌رود.

 

با متخصصین كودكان مشورت كنید

اگر می‌خواهید كودک خود را با شیر خشک تغذیه كنید و دقیقاً نمی‌دانید چه شیر خشكی باید استفاه كنید و یا می‌خواهید شیر خشک كودكتان را تغییر دهید حتماً با متخصص كودكان مشورت كنید. متخصصین كودكان با در نظر گرفتن وضعیت سلامت كودک، سن، مواد غذایی لازم برای بدن می‌توانند بهترین توصیه را به شما بكنند. متخصص كودكان همچنین با تحت نظر گرفتن كودک از نظر واكنش به شیر خشک و علائم به‌وجود آمده به شما كمک می كند. سعی نكنید حساسیت به شیر خشک را خودتان تشخیص دهید زیرا ممكن است مشكلی جدی را متوجه نشوید و یا كودكتان را از مواد غذایی كافی محروم كنید.

 

 بازی

بازی برای ردیابی با چشم

یکی از رموزی که در بازی با نوزاد وجود دارد، این است که اسباب‌بازی‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گیرند، حتما نباید همیشه فانتزی و با رنگ و سر وصدا باشند. در واقع گاهی فقط یک دستمال پارچه‌ای یا روسری رنگی کافی است. نوزاد را از پشت روی زمین بخوابانید. یک روسری، دستمال یا پارچه سبک در فاصله 30 سانتی‌متری بالای سر او بگیرید. دستمال را به او نزدیک کرده و سپس به طرف بالا کشیده و دور کنید و دوباره پایین بیاورید. در حالی که آن را به‌صورت موجی حرکت می‌دهید برای کودک آواز بخوانید یا اسمش را صدا بزنید.

 

توصیه‌های معنوی و مذهبی

در هنگام شیر دادن به کودک نگاه کنید و با او حرف بزنید. در هنگام شیر دادن صبور و آرام باشید. به خاطر داشته باشید تندخویی، لجاجت، افکار سالم یا غیر سالم بر روی کودک تاثیر خواهد گذاشت./ نی نی سایت

 

جهت مشاهده متن کامل راهنمای هر هفته از نوزادی، بر روی تصویر مربوط به هر هفته کلیک نمایید.