مسیر جاری : صفحه اصلی/مقالات/سبک زندگی با رویکرد انتظار/خانواده مهدوی/سازوکارهای تعلیم و تربیت مهدوی (3)
سازوکارهای تعلیم و تربیت مهدوی (3)
سازوکارهای تعلیم و تربیت مهدوی (3)
تعلیم و تربیت در عصر ظهور
نویسنده : رحیم کارگر
تعداد بازدید کننده : 478

17. به‌سازی اخلاق کارگزاران

یکی از مکانیسم‌های تأثیرگذار در رشد فکری و اخلاقی مردم، تقدّم اصلاح رفتاری و معرفتی بازیگران عرصه سیاست و مدیریت جهان بر دیگران است. اگر کارگزاران امور، از نظر اخلاقی سالم و پاک باشند و در عمل به وظایف خود از مسیر حق، عدالت و اعتدال خارج نشوند، بسیاری از انحرافات و کژتابی‌های اخلاقی و رفتاری جهان کاسته خواهد شد و مردم نیز تابع آنان خواهند بود؛ چنان‌که فرموده‌اند:

«النّاسُ علی دین مُلُوکِهم ؛ مردم بر دین حاکمان خود هستند».

گام اول در اصلاح و به‌سازی اخلاق کارگزاران امور و مدیران و مجریان، نظارت شدید بر آنها و سخت‌گیری در برابر قانون‌شکنی و هنجارناپذیری آنان است. همچنین دقت در گزینش مسئولان متعهد و وظیفه‌شناس که بتوانند در حرکت مردم به سوی کمال و تعالی، اثرگذار باشند و جلوتر از آنان، این مسیر رشد و بالندگی را طی کنند. بشر هرلحظه در معرض اشتباه و انحراف است و برای جلوگیری از آن، رهبر می‌باید نظارت کامل بر زمامداران جامعه داشته باشد. هرچند وقت آنان را نصیحت و راهنمایی کند و از انحراف و لغزش منع فرماید؛ چنانکه حضرت علی (ع)، کاربردی ترین و دقیق ترین نظارت‌ها بر کارگزاران خود داشت و حضرت مهدی (عج) نیز چنین خواهد بود:

«المهدی... شدیدٌ علی العُمّال رحیمٌ بالمساکین (1) مهدی (عج)... بر مسئوولان کشوری بسیار سخت می‌گیرد و بر بینوایان بسیار رئوف و مهربان است».
و نیز:

«یأخذ الوالی من غیرها عُمّالها علی مساوی اَعمالِها (2) عمال و کارگزاران حکومت‌ها را بر اعمال بدشان کیفر خواهد داد».

مهمترین دستور حضرت به یاران خود برپاداشت عدالت و احسان و نیکی با مردم است:

«یفرق المهدی اصحابه فی جمیع البُلدان و یأمُرهم بالعدلِ والإحسان (3) مهدی (عج) یارانش را در همه شهرها پراکنده می‌سازد و به آنان دستور می‌دهد که عدل و احسان را شیوه خود سازند».

حضرت پیش از انتخاب و فرستادن آنان، پیمانی سخت و دشوار از آنها می‌گیرد که بسیاری از مفاد آن، اخلاقی و درجهت تزکیه و تهذیب آنان است:

...با مهدی بیعت می‌کنند که هرگز دزدی نکنند / زنا نکنند / مسلمانی را دشنام ندهند / خون کسی را به ناحق نریزند / به آبروی کسی لطمه نزنند / به خانه کسی هجوم نبرند / طلا، نقره، گندم و جو ذخیره نکنند / مال یتیم را نخورند / درمورد چیزی که یقین ندارند، گواهی ندهند / مشروب نخورند / حریر و خز نپوشند / در برابر سیم و زر سر فرود نیاورند / راه را بر کسی نبندند / راه را نا امن نکنند / گرد همجنس‌بازی نگردند / خوراکی را از گندم و جو انبار نکنند / طرفدار پاکی باشند / از پلیدی گریزان باشند / به نیکی فرمان دهند / از زشتی‌ها بازدارند / جامه‌های خشن بپوشند / خاک را متکّای خود سازند / در راه خدا حق جهاد را ادا کنند و... (4)

 

18. حاکمیت اندیشه قرآنی

قرآن، برنامه جامعه و کامل برای ساختن جامعه‌ای سالم و آباد، انسانی فرهیخته و متعالی و آینده‌ای رو به رشد و مترقّی است. وجود آموزه‌های وحیانی قرآن، به عنوان مبنا و معیار درستی و نادرستی اندیشه‌ها و افکار و تربیت کننده و اصلاح گر نفوس و دل‌ها، عامل رستگاری و نجات همه انسان‌ها در هر سطح و منزلتی است.

افکار و آرای گوناگون فلسفی و سیاسی و اندیشه‌های ناقص و دنیاگرایانه، عامل برخی از انحرافات، ارزش ستیزی‌ها، دنیاگرایی‌ها، تشویش‌ها و حتّی بی‌عدالتی‌ها و جنگ‌ها است. از منظر دینی، بسیاری از این آرا و نظریات، برخاسته از هواهای نفسانی و فکر ناقص بشری هستند و چون راهی به حقیقت ندارند، در گره‌گشایی از کار بشر، ناتوان می‌باشند. اگر بتوان این آرا و اندیشه‌ها را در پرتو قرآن بال و پر داد و از تعدد و چندگانگی آنها جلوگیری کرد، می‌توان امیدوار به حلّ مشکلات شد.

حضرت علی (ع) درباره این‌که امام مهدی (عج) نظرات، قوانین و خواست‌ها را مطابق با قرآن می‌کند، می‌فرماید:

«یعطف الهوی علی الهدی اذا عطفوا الهدی علی الهوی و یعطف الرأی علی القرآن اذا عطفوا القرآن علی الرَّای (5) او خواسته‌ها را تابع هدایت وحی می‌کند، هنگامی که مردم هدایت را تابع هوس‌های خویش قرار می‌دهند و درحالی‌که به نام تفسیر، نظریه‌های گوناگون خود را بر قرآن تحمیل می‌کنند، او نظریه‌ها و اندیشه‌ها را تابع قرآن می‌سازد».

برهمین اساس او افکار و اندیشه‌ها را متمرکز می‌کند:

«إذا قام قائمنا وضع یده علی رؤوس العباد فجمع به عقولهم و کملت به احلامهم (6) وقتی قائم ما قیام کند، دست [عنایتش] را بر سر بندگان می‌نهند و بدین وسیله عقل آنها کامل شده [و فهم شان بالا می‌رود] و آرزوها و افکارشان متمرکز می‌گردد».

و آنها را به سمت اندیشه واحد قرآنی سوق می‌دهد:

«هو الَّذی یجمع الکلم و یتمِّ النعم (7) او کسی است که وحدت کلمه را ایجاد می‌کند و نعمت را کامل می‌سازد».

برای اینکه این اندیشه واحد و جامع شکل بگیرد، آن حضرت حقایق قرآنی و آموزه‌های اصیل آن را تعلیم می‌دهد و موجب دانایی پرهیزگارانه انسان‌ها می‌شود؛ چون قرآن کریم هم بر نور دل‌ها می‌افزاید و هم بر دانش و حکمت آنان:

«یعلّم النّاس القرآن علی ما انزل الله جلَّ جلاله (8) قرآن همان‌گونه که خداوند نازل کرده به مردم یاد داده می‌شود».

«إستأنف بکم تعلیم القرآن و شرایع الدّینِ... کما انزل الله علی محمّدٍ (9) وقتی قائم قیام می‌کند، قرآن و احکام دین را همان‌گونه که بر پیامبر (ص) نازل شده است، از نو به شما می‌آموزد».

 

19. پررنگ کردن ماهیت عبادی انسان

از دیدگاه قرآن و روایات و نیز فلسفه متعالی تاریخ، حرکت و سیر تاریخ، به سوی عبودیت و حاکمیت ارزش‌ها و متعالی شدن انسان است. هدفی که قرآن برای کاروان بشریت ترسیم می‌کند «عبادت و عبودیت» است «وما خلقت الجنَّ والإنسَ إلَّا لیعبدون» (10)؛ یعنی، انسان آفریده شده است که خدا را پرستش کند و پرستش خود هدف است... طبعاً به این معنا، در منطق اسلام هدف اصلی از زندگی، جز معبود، چیز دیگری نمی‌تواند باشد. یکی از مشکلات بنیادین بشر، خروج از ولایت و عبودیت الهی و قرار گرفتن در ولایت شیطان است. این طغیان و انحراف، منجر به خودپرستی، تکبّر، غفلت، کفر و شرک می‌شود و هر آینه انسان را به جهت این کژتابی بزرگ، در معرض لغزش‌ها، جنایت‌ها و ستم‌ها قرار می‌دهد و تنها راه چاره آن، بازگشت انسان به دایره عبودیت و عبادت گری است.

برخی از مفسّران، عامل مؤثر تربیتی مطرح شده در سوره مریم (و حناناً من لدنّا و زکاة) را رابطه معنوی هر فرد با خداوند از مجرای عبادت می‌دانند. (11) آنجا که می‌فرماید: «ما از نزد خود (و نه ازطریق اسباب طبیعی) به یحیی مهر و رحمت و رشد اعطا نمودیم و او انسان پرهیزگار و پیراسته بود». در این طرز نگاه، به آثار تربیتی و رشد دهنده عبادت و رابطه معنوی حاصل از التزام به آنها، توجه شده است و نقش مدبّرانه خدا، از مسیر تشریع عبادات نیز مورد توجه جدّی قرار گرفته است.

عصر ظهور، دوران شکوفایی بعد عبادی انسان و زمان خروج کامل او از ولایت شیطان و قرار گرفتن در عبودیت رحمان است. کسی که در ولایت حق قرار گرفت و به مقام بندگی و پرستش گری دست یافت، درهای رحمت، وسعت و حکمت روی او گشوده می‌شود و دارای بصیرت اخلاقی و مقام رحمانی می‌گردد.
این بشارت غیبی برای همه انسان‌های حقیقت جو و طالب کمال است:

«ابشروا بالمهدی... یملاُ قلوب العباد عبادهً و یسعُهُم عدُّله (12) بشارت باد به آمدن مهدی... او دل‌های بندگان را با عبادت و اطاعت پر می‌کند و عدالتش همه را فرا می‌گیرد».

«الملک لله... لکن إذا قام القائم لم یعبد الّا الله عزَّوجلّ (13) پادشاهی از آن خدا است... لکن هنگامی که قائم ما قیام کند، جز خدای تبارک تعالی پرستیده نمی‌شود».

«یقبل النّاس علی العبادات (14) مردم رو به عبادت می‌آورند».

 

20. رفع نیازهای مادی و تعدیل خواسته‌ها

اگر انسان دنیا را هدف زندگی خود قرار دهد و همه چیز را در مادیات خلاصه کند، به آن حرص می‌ورزد و هرچه بدست می‌آورد، باز بیشتر می‌خواهد. این شیفتگی به دنیا زمینه را برای هر گناه و آفت و رذیله‌ای فراهم می‌سازد؛ چراکه دنیا فقط وسیله کسب معیشت- از راه درست یا نادرست- قرار می‌گیرد و دار غرور، سرگرمی، عیش و نوش و درنهایت تعارض و رقابت برای دسترسی به مال بیشتر می‌شود. دنیاخواهی و دنیاطلبی، صفات اخلاقی زشت را به آرامی در انسان ایجاد می‌کند و کبر، حرص و حسد، نمودهای مهم آن و عامل انحراف انسان‌ها در طول تاریخ است. تنها راه درمان این فزون خواهی، تزکیه و تربیت عقلانی بشر و قرار دادن او در مسیر پیامبران و امامان است.

با این حال دین درصدد رفع نیازهای مادی انسان نیز می‌باشد تا از این بابت، دغدغه خاطری نداشته باشد و زمینه‌های حرص و آز و طمع در او کمرنگ شود. با برنامه‌هایی چون خمس، زکات و صدقه از یک طرف درصدد رفع فقر از جامعه برمی‌آید و ازطرف دیگر جلوی ثروت اندوزی و اسراف و تجمل گرایی را می‌گیرد و مانع انباشت بی رویه مادیات می‌شود. این آموزه در عصر ظهور به طور کامل کاربردی شده و با رفع نیازهای مادی انسان‌ها و درعین حال تربیت صحیح آنان، مشکلات ناشی از دنیاگرایی رفع شده و اقتصاد بشر در مسیر اخلاقی و انسانی خود قرار می‌گیرد. براساس روایتی:

«ثروت‌های روی زمین و منابع زیرزمین، نزد آن حضرت گرد می‌آید. آنگاه حضرت به مردم خطاب می‌کند: بیایید بگیرید، بگیرید آنچه را که برایش خویشاوندی را قطع می‌کردید و به خونریزی و گناهان دست می‌زدید (قطعتم فیه الأرحام و سفکتم فیه الدّم الحرام و رکبتم فیه المحارم!) او چنان اموال را می‌بخشد که کسی پیش از او چنان نکرده است». (15)

همچنین آمده است:

«یسوّی بین النّاس حتّی لاتری محتاجاً إلی الزّکاة (16) او اموال را میان مردم چنان به تساوی قسمت می‌کند که دیگر نیازمندی یافت نمی‌شود تا به او زکات دهند».

«کفیتم مؤونه الطَّلب والتعسَّف و نبذتم الثقل الفادح عن الأعناق (17) اگر از مهدی (عج) پیروی کنید، از رنج طلب و سختی (برای دستیابی به وسایل زندگی) آسوده می‌شوید و او بار سنگین (زندگی) را از شانه‌هایتان بر زمین می‌نهد».

 

21. وحدت و الفت انسان‌ها

دوری و اختلاف انسان‌ها از همدیگر و کینه ورزی نسبت به هم، چندپارگی فرهنگی و عقیدتی، خواست‌ها و اهداف متضاد و چندگانه، ارزش‌ها و هنجارهای گوناگون و... از تهدیدات مهم جامعه بشری و عامل رکود و خمودگی فکری و فرهنگی است. این مسأله به حدّی است که برخی از متفکّران انسان را گرگ انسان می‌دانند. (18)

علّت تنازع و تفرقه انسان‌ها هرچه باشد و به هرشکل صورت گیرد (شکاف‌های مذهبی، فرقه‌ای، قومی، زبانی، نژادی و...)، تاریخچه‌ای به فراخنای زندگی بشری دارد و بسیاری از جنگ‌ها، ستیزه جویی‌های فرسایشی، تجاوزگری‌ها و... ثمره آن است. یکی از برنامه‌های اساسی پیامبران، نزدیک ساختن انسان‌ها به همدیگر، تألیف قلوب، تعمیق مهرورزی و محبّت است؛ یعنی، تشکیل امّت واحده و بازگرداندن انسان‌ها به فطرت و سیرت واقعی خود. در پرتو این اتحاد و همدلی است که انسان‌ها، یک فرهنگ و آیین واحد را پذیرا بوده و یک هدف و برنامه برای زندگی خواهند داشت. اگر انسان‌ها در جامعه واحد جهانی گردهم نیایند و بر تنازع‌ها و تعارض‌های فرهنگی و سیاسی و... پافشاری کنند، هیچ برنامه تربیتی و فرهنگی مؤثر نخواهد بود و مشکلات انسان‌ها همچنان باقی خواهد ماند.

پس لازمه رشد فکری و اخلاقی مردم، شکل گیری امّت واحده و فرو کاستن از جدایی‌ها، ستیزش‌ها، افکار متفاوت و ارزش‌های چندپاره است؛ امری که در عصر ظهور مورد توجّه بوده و همه اختلافات، کینه‌ها و مذاهب و... برطرف می‌گردد:

«یقوم قائمنا... ثمَّ یجمعهم علی امرٍ واحدة (19) آنگاه که قائم ما قیام کند... همه را بر یک فکر و مرام واحد گرد می‌آورد».

«لیرفع عن الملل والأدیان الإختلاف (20) اختلافات و پراکندگی را از ملّت‌ها و ادیان برمی‌دارد».

آن حضرت الفت و دوستی در دل مردم ایجاد می‌کند و بغض و خصومت را برطرف می‌سازد:

«یؤلَّف بین قلوبٍ مختلفة (21) بین قلب‌های گوناگون الفت ایجاد می‌کند».

«لذهبت الشَّحناء من قلوب العباد (22) کینه‌ها از قلب‌های بندگان می‌رود».

«إذا قام القائم جائت المزاملة (23) زمانی که قائم قیام می‌کند، دوستی واقعی و صمیمیت حقیقی پیاده می‌شود».

 

22. فراگیری و همگانی شدن تعلیم و تربیت

یکی از انگاره‌های اهمیت دار در تربیت و بالندگی اخلاقی و روحی انسان‌ها، فراگیری و شمول آن به همه افراد اجتماع است؛ یعنی، همگان باید در سطوح و مراحل مختلف زندگی، از برنامه‌های تربیتی و اخلاقی برخوردار شده و به تزکیه و تهذیب نفس و حکمت آموزی و خردورزی بپردازند. اگر بخش‌هایی از اجتماع- ولو اندک- از طهارت نفس و اخلاق فاضله بی بهره باشند، آن را به تباهی کشانده و مانع تأثیر برنامه‌های تربیتی می‌شوند. مهمتر از آن، افراد هنجارشکن و تباه گر، خود از موانع اصلی تعلیم و تربیت بوده و همواره درصدد انحراف و اغوای دیگران و افساد جوامع برمی‌آیند. به همین جهت تعلیم و تربیت واقعی، آن است که شامل همه افراد بشر بوده و برای همگان، راه کارهای مناسب اصلاح و بازسازی اخلاقی ارائه دهد.

در عصر ظهور، تعلیم و تربیت، جهانی، فراگیر و کارآمد بوده و شامل همه گروه‌های سنّی، فکری، اعتقادی، سیاسی، جغرافیایی و... می‌شود. کسی نیست که از این هدایت‌گری و تربیت‌ها بی‌بهره باشد و همچنان بر تباهی و ناراستی خود باقی بماند. در روایات آمده است:

«لایبقی کافرٌ الاّ آمن و لاطالحٌ الاّ صلح (24) روی زمین کافری باقی نمی‌ماند جز اینکه ایمان می‌آورد و شخص ناشایستی نمی‌ماند، جز اینکه به صلاح و تقوا می‌گراید».

«یقیم النّاس علی ملّتی و شریعتی و یدعوهم إلی کتاب ربّی (25) مردم [جهان] را به ملّت و آیین من درمی‌آورد و آنان را به کتاب پروردگار من دعوت می‌کند».

طبق روایت امام باقر (ع) نیز آن حضرت دست خود را بر سر تمامی بندگان خدا می‌گذارد و عقول آنها را متمرکز و اخلاقشان را کامل می‌کند (إذا قام قائمنا وضع یده علی رؤوس العباد فجمع به عقولهم و اکمل به اخلاقهم) (26).

 

23. ارشاد و نصحیت‌گری

یکی از مؤلفه‌های مهم و تأثیرگذار در تعلیم و تربیت، بهره‌وری از نصایح و پندهای هشداردهنده و داشتن کلام نافذ و تأثیرگذار و بیان صریح و مهرورزانه خواسته‌ها و ایده‌ها است. رسول گرامی اسلام (ص) در شیوه تربیتی خود، از روش کلامی مستقیم بهره کاملی می‌برد و با سخنان نورانی و رسای خود، بر روح و روان مخاطبان، تأثیر گذاشته و تا ژرفای وجود آنها نفوذ می‌کرد. این شیوه، همواره مورد توجّه بوده و بخصوص ازسوی اساتید اخلاق و مربیان نفوس بکار گرفته می‌شد. بیان صمیمی و شفاف نکات اخلاقی و تربیتی و آگاهی بخشی درباره خیر و شرّ، سعادت و ضلالت، نور و ظلمت، راستی و کژی، ارزش‌ها و ناهنجاری‌ها و... موجب رشد فکری و اخلاقی انسان شده و او را از غفلت، بی خبری و جهالت خارج می‌کند.

حضرت مهدی (عج) هنگام ظهور و از کنار خانه مکرّم الهی، برنامه‌های خود را با سخنان نورانی و روشن آغاز می‌کند و مردم جهان را با آموزه‌های دینی و وحیانی و ارزش‌های بایسته انسانی آشنا می‌سازد و آنها را به نیکی‌ها، حقایق و کتاب الهی دعوت می‌کند. تأثیر کلام رسا و دلنشین آن حضرت، در هدایت و تربیت انسان‌ها و خردورزی و دانایی آنان، قابل انکار نیست. در روایات آمده است:

«یدعو النّاس إلی کتاب الله و سنّه نبیه والولایه لعلی بن ابی طالب (27) او مردم را به سوی کتاب خدا، سنّت پیامبر و ولایت علی بن ابی‌طالب دعوت می‌کند».

«یحقَّ الحقَّ بکلماته و یقطع دابر الکافرین (28) او حق را با کلماتش تأئید می‌کند و پشت کافران را در هم می‌شکند».

امام باقر (ع) می‌فرماید:

«مهدی (عج) از مکه به هنگام نماز عشا ظهور می‌کند؛ درحالیکه پرچم و پیراهن و شمشیر پیامبر (ص) را به همراه دارد و چون نماز عشا را خواند، فریاد بر می‌آورد: ای مردم! شما را به ذکر خدا و به ایستادنتان در برابر خدا [در روز قیامت] متذکّر می‌شوم؛ درحالیکه حجتش را [در دنیا] بر شما تمام کرده است و پیامبران را مبعوث نموده و قرآن را فرو فرستاده است. خداوند به شما فرمان می‌دهد که به او شرک نورزید و فرمان‌بر او و پیامبرانش باشید. آنچه را قرآن امر به احیای آن کرده است، احیاء و زنده کنید و آنچه را که امر به نابودی آن کرده است، نابود سازید و یاوران راه هدایت باشید و بر تقوا و پرهیزگاری همکاری نمایید؛ زیرا دنیا، فنا و زوالش فرا رسیده و نفخه وداع سرداده است. من شما را به سوی خدا و رسولش و عمل به کتاب او و نابودی باطل و احیاء و زنده ساختن سیره پیامبر (ص) دعوت می‌کنم. آنگاه درمیان 313 نفر از یارانش ظهور می‌کند» (29).

 

24. مفاسدزدایی از جامعه

یکی از اصول مسلّم در تعلیم و تربیت انسان، ریشه کنی نمودها و نشانه‌های شرّ و ناراستی از اجتماعی و حذف منکرات و رذایل در هر سطح و مرتبه‌ای است؛ یعنی، در کنار تربیت فردی، باید به تربیت جمعی پرداخت و برای این کار، ابتدا باید عوامل و اسباب برانگیزاننده کژروی و رذیلت گرایی را ازبین برد و با هرگونه ناراستی و منکر برخورد جدّی و ریشه‌ای نمود. هرگونه تساهل و تسامح در برابر شرور و مفاسد و پذیرش کوچکترین انحراف و انحطاط در جامعه، منجر به شیوع و گسترش آنها و عادی شدن ارتکاب معاصی و منکرات می‌شود. جامعه سالم و تربیت شده، جامعه‌ای است که به قبح و زشتی انحرافات و ناهنجاری‌ها، یقین داشته باشد و باتوجه به پیامدهای سوء و ویرانگر آنها، وجود آنها را برنتابد.

در عصر ظهور این برنامه تربیتی و اخلاقی به جدّ پیگیری شده و شرور و ناراستی‌ها از سطح جامعه زدوده می‌شود. این مسأله هم در راستای تربیت دینی و امر به معروف و نهی از منکر است و هم برای حاکمیت قوانین اخلاقی در اجتماع، ازسوی حکومت جهانی مهدوی پیگیری می‌شود.

«یمحو اللهُ به البدع کلَّها و یمیت الفتن (30) خداوند همه بدعت‌ها را به وسیله او نابود می‌سازد و همه فتنه‌ها را به دست او ازمیان برمی‌دارد».

«یذهب الشرُّ و یبقی الخیر... یذهب الزِّنا و شرب الخمر و یذهب الربا (31) شرّ از بین می‌رود و خیر باقی می‌ماند... زنا و شراب‌خواری و ربا ریشه‌کن می‌شود».

«یعمل بکتاب الله لایری فیکم منکراً الاّ انکره (32) او به کتاب خدا عمل می‌کند و زشتی در شما نمی‌بیند؛ مگر این‌که از آن نهی می‌کند».

«تعدم الفتن والغارات و یکثر الخیر والبرکات (33) [به وسیله مهدی (عج)]، فتنه‌ها و چپاول‌گری‌ها ازبین می‌رود و خیرات و برکات بسیار می‌شود».

«به یمحق الله الکذب ویذهب زمان الکلب (34) خداوند به دست او دروغ گویی را ازبین می‌برد و روزگار سخت را برمی‌اندازد».

 

25. اجرای تعالیم و قوانین الهی

پایبندی به دستورات و تکالیف دینی (قوانین الهی)، راز پویایی و ماندگاری جوامع و راه درخشان به روزی و رستگاری انسان‌ها است. عدم اجرای کامل و بهینه آنها، یا بکار بستن ناقص و ضعیف آنها در اجتماع، موجب زوال و فروکاهیدگی آن و زندگی مضطرب، نابسامان و غیرالهی می‌شود. سستی در اجرای حدود الهی، عمل به قوانین بشری مخالف با دستورات دینی، تبعیض و برخورد چندگانه با تکالیف دینی، تفسیر و تحلیل شخصی و نادرست از آنها و... موجب دوری بشر از خدا و معنویت شده و او را در گرداب ناملایمات و کاستی‌های اخلاقی می‌اندازد. «عصر ظهور» دوران رهایی انسان از این کاستی‌ها و ناراستی‌ها در پرتو عمل به دستورات الهی- بخصوص ارزش‌های اخلاقی- و برپاداشت قوانین دینی و آموزه‌های وحیانی است.

«لایبقی موضع قدم الاّ وطئه و اقام فیه الدّین الواجب لله (35) جای پایی در روی زمین نمی‌ماند جز این‌که به آنجا گام می‌نهد و آیینی را که از سوی خداوند واجب گشته، اقامه می‌کند».

«یمهّد الأرض و یحیی السنَّه والفرض (36) زمین را مهد [زندگی] می‌سازد و سنّت و واجبات [دینی] را زنده می‌کند».

«یقیم حدود الله و یحکم بحکم الله (37) مهدی حدود الهی را اجراء می‌کند و به حکم خداوندی، حکم می‌نماید».

درباره یاران خاص حضرت (نجباء، ابدال و اخیار) نیز آمده است:

«فیقیم ما شاءالله أن یقیم (38) آنها برپا می‌دارند آنچه را که خداوند اراده فرموده اقامه شود».

 

مقالات مرتبط :

سازوکارهای تعلیم و تربیت مهدوی (1)

سازوکارهای تعلیم و تربیت مهدوی (2)

 

پی‌نوشت‌ها:

1) طبری، بشاره المصطفی، ص207 / 2) نهج البلاغه، خطبه138 / 3) علی دخیل، الإمام المهدی، ص271 / 4) ر.ک: صافی گلپایگانی، منتخب الأثر، ص581، نگارنده، آینده جهان، ص243 و244 / 5) نهج البلاغه، خ138 / 6) کلینی، کافی، ج1، ص25، ح1 / 7) حائری یزدی، الزام الناصب، ص75 / 8) مفید، الإرشاد، ج2، ص386. / 9) حرّ عاملی، اثبات الهداة، ج3، ص560، ح628 / 10) ذاریات، آیه56 / 11) ر.ک: تربیت اسلامی، ج2، ص23 / 12) طوسی، کتاب الغیبه، ص179 / 13) بحرانی، المحجة فی ما نزل فی القائم الحجة، ص275 / 14) صافی، منتخب الأثر، ص474 / 15) صدوق، علل الشرایع، ج1، ص161،ح3 / 16) مجلسی، بحارالأنوار، ج52، ص390 / 17) کلینی: کافی، ج8، ص266 / 18) ر.ک: توماس هابز، لویاتان / 19) نعمانی، الغیبة، ص206 / 20) مجلسی، بحارالأنوار، ج53 / 21) صدوق، کمال الدّین، ج2، ص646 / 22) صدوق، خصال، ج2، ص426 / 23) مجلسی، بحارالأنوار، ج52، ص372، ح165 / 24) طبرسی، الإحتجاج، ج2، ص290 / 25) صدوق، کمال الدّین، ج2، ص611، ح6 / 26) راوندی، الخرائج والجرائح، ج2، ص841، ح71 / 27) محمّدبن مسعود، تفسیر عیاشی، ج2، ص57، ح49 / 28) نعمانی، الغیبة، ص184، ح35 / 29) ابن طاووس، ملاحم، ص64؛ مقدسی شافعی، عقدالدرر، ص145؛ صراط المستقیم، ج2، ص262 / 30) کامل سلیمان، یوم الخلاص، ج2، ص603 / 31) صافی، منتخب الأثر، ح4، ص592، ح4 / 32) کلینی، کافی، ج8،  ص396، ح597 / 33) صافی، منتخب الأثر، ص209، ح49 / 34) طوسی، کتاب الغیبة، ص185 / 35) صدوق، کمال الدّین، ج2، ص411 / 36) صافی، منتخب الأثر، ص210 / 37) صدوق، کمال الدّین، ج1، ص155 / 38) طوسی، کتاب الغیبة، ص476.

منبع: تعلیم و تربیت در عصر ظهور، قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود (عج).